ذبيح الله صفا
1547
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
1037 ) ملا مسيح پانى پتى آن را ببحر هزج مسدس مقصور در 5307 بيت بنظم درآورد و آن منظومه در هند بطبع رسيده است . بعد از اقدام ملا مسيح چند نظم ديگر از رامايانا به همان وزن ترتيب يافت . ترجمههاى منثور فارسى اين شاهكار ادبيات هندى نيز متعددست و چنان كه ديديم نخستينبار در عهد جلال الدين اكبر و بامر او و بدست ملا عبد القادر بداؤنى انجام گرفت و آن از رامايانا بروايت منظوم « والميكى » شاعر سانسكريت زبانست به فارسى پاكيزهء روان كه از آن نسخههايى در كتابخانهاى ديوان هند ، موزهء بريتانيا ، پنجاب لاهور وجود دارد . ترجمهء ديگرى هم از همين اثر والميكى بنثر فارسى موجود است كه در لكنهو بسال 1872 چاپ شده و ترجمهييست بنثر ساده و روان ولى نام گزارنده در اين متن معلوم نيست . روايت منظوم تول سىداس « 1 » از رامايانا هم بدست ديبىداس كايتهه « 2 » بنثر فارسى درآمد . اما كاملترين متن فارسى رامايانا از امرسينگ است كه نسخههاى متعدد آن را تلفيق نمود و آن را در هفت بخش كه هريك را « بيان » نام داده بسال 1117 ه بانجام رسانيد و اين ترجمه در دو جلد بسال 1350 و 1351 هجرى شمسى در تهران بطبع رسيد . خلاصهيى از رامايانا بشعر فارسى داريم كه گردهرداس « 3 » در سال 1036 سرود « 4 » .
--> ( 1 ) - Tulsi - Das ( 2 ) - Devi - Dasa Kayath ( 3 ) - Girdhar - Das ( 4 ) - براى كسب اطلاعات بيشتر دربارهء رامايانا و ترجمههاى منظوم و منثور آن رجوع شود به فهرست ريو ، ج 1 ص 55 - 57 ؛ مقدمهء كتاب رامايانا ، ج 1 ، تهران 1350 شمسى بقلم آقاى دكتر عبد الودود اظهرى دهلوى .